หน้านี้แปลจากภาษาอังกฤษโดยอัตโนมัติแปลโดยอัตโนมัติ
Switch to EnglishView in Englishรายงานปัญหาการแปลเสนอการแก้ไข
ทำไม Bitcoin จึงเกิดขึ้น และทำงานอย่างไร
เริ่มจากตัวเงินเอง ไปสู่ hash, กุญแจ, ธุรกรรม, การขุด, ฉันทามติ และเส้นทางการชำระเงินแบบสด
คุณสมบัติสำคัญของ Bitcoin
โครงสร้างและการควบคุม
- ไม่มีผู้ออก ไม่มีธนาคารกลางหรือรัฐบาลใดสร้างขึ้น เหรียญใหม่เกิดจากการขุดเท่านั้น ตามกฎที่กำหนดไว้ตายตัว
- ไม่มีบริษัท ไม่มีบริษัท ซีอีโอ สำนักงานใหญ่ หรือผู้ถือหุ้นใดเป็นเจ้าของ
- ไม่มีผู้นำ ผู้สร้างคือ Satoshi Nakamoto ซึ่งไม่เปิดเผยตัวตน และไม่มีใครได้ข่าวคราวอีกเลยตั้งแต่ราวปี 2011
- กระจายศูนย์ โหนดอิสระหลายพันโหนดทั่วโลกเก็บและตรวจสอบสำเนาของบัญชีแยกประเภท
- ไม่ต้องขออนุญาต โปรโตคอลเปิดให้ทุกคนใช้งาน ขุด หรือรันโหนดได้โดยไม่ต้องได้รับอนุมัติ แม้บางประเทศจะจำกัดการขุดหรือกระดานเทรด
- โอเพนซอร์ส โค้ดเปิดเผยต่อสาธารณะ ทุกคนตรวจสอบหรือเสนอการเปลี่ยนแปลงได้
- การเปลี่ยนแปลงต้องได้รับความเห็นชอบในวงกว้าง การเปลี่ยนกฎจะมีผลก็ต่อเมื่อผู้ดูแลโหนดยอมรับนำไปใช้ จึงยากที่กลุ่มใดจะบังคับให้เกิดขึ้น
คุณสมบัติทางการเงิน
- อุปทานคงที่ โหนดจะปฏิเสธบล็อกใดก็ตามที่จ่ายเหรียญใหม่ให้นักขุดมากกว่าที่ตารางการลดลงครึ่งหนึ่งอนุญาต ดังนั้นยอดรวมจึงไม่มีวันเกิน 21 ล้าน BTC
- การออกเหรียญคาดการณ์ได้ อุปทานใหม่ลดลงครึ่งหนึ่งทุก 210,000 บล็อก หรือราวทุกสี่ปี (halving) ตามตารางที่รู้ล่วงหน้า
- แบ่งย่อยได้ หนึ่ง BTC แบ่งได้เป็น 100 ล้าน satoshi
- ทดแทนกันได้ หน่วยต่าง ๆ ส่วนใหญ่ใช้แทนกันได้ แม้ประวัติสาธารณะของเหรียญจะติดตามเหรียญนั้นไปด้วย
- ไม่มีเงินเฟ้อจากคำสั่ง ไม่มีใครพิมพ์เพิ่มเพื่อนำไปใช้จ่ายได้
ธุรกรรม
- แบบเพียร์ทูเพียร์ (Peer-to-peer) มูลค่าถูกโอนระหว่างผู้ใช้โดยตรง โดยไม่มีธนาคารเป็นตัวกลาง
- ไร้พรมแดน โปรโตคอลทำงานเหมือนกันในทุกประเทศที่เข้าถึงอินเทอร์เน็ตได้ แม้ว่าการเข้าถึงกระดานเทรดจะแตกต่างกันไป
- ถือเป็นที่สิ้นสุดในทางปฏิบัติ ไม่มีการเรียกเงินคืน (chargeback) และบล็อกใหม่แต่ละบล็อกที่ต่อทับขึ้นไปจะทำให้การย้อนกลับการชำระเงินยากขึ้นมาก
- ต้านทานการเซ็นเซอร์ เป็นเรื่องยากที่ฝ่ายใดจะปิดกั้นธุรกรรมที่ถูกต้องได้
- เปิดตลอดเวลา เครือข่ายทำงานตลอด 24 ชั่วโมงต่อวัน ไม่มีเวลาทำการหรือวันหยุด
ความปลอดภัยและความไว้วางใจ
- ตรวจสอบได้ คุณสามารถตรวจสอบประวัติทั้งหมดได้ด้วยตัวเอง แทนที่จะต้องไว้วางใจสถาบันใดสถาบันหนึ่ง
- Proof of work การขุดผูกความปลอดภัยไว้กับต้นทุนด้านพลังงานและการประมวลผลในโลกจริง
- เขียนใหม่ได้ยาก การเปลี่ยนแปลงบล็อกในอดีตหมายถึงต้องทำงานของบล็อกเหล่านั้นใหม่ทั้งหมด ซึ่งมีต้นทุนสูงมาก
- โปร่งใส ทุกธุรกรรมบนเชน (on-chain) มองเห็นได้แบบสาธารณะบนบล็อกเชน
- ใช้นามแฝง โดยค่าเริ่มต้น ที่อยู่ไม่ได้ผูกกับชื่อบุคคล แม้ว่าการวิเคราะห์มักจะเชื่อมโยงที่อยู่เข้ากับบุคคลได้
ความเป็นเจ้าของ
- เก็บรักษาด้วยตนเอง (Self-custody) ผู้ที่ถือกุญแจส่วนตัว (private key) คือผู้ควบคุมเหรียญ (“ไม่ใช่กุญแจของคุณ ก็ไม่ใช่เหรียญของคุณ”)
- สินทรัพย์ผู้ถือ (Bearer asset) เช่นเดียวกับเงินสด ผู้ที่ควบคุมกุญแจคือผู้ควบคุมเหรียญ และใครก็ตามที่มีสำเนาของกุญแจแบบลายเซ็นเดียวก็สามารถใช้จ่ายเหรียญเหล่านั้นได้
- ต้านทานการยึด กุญแจสามารถจดจำไว้ในหัวหรือซ่อนไว้ได้ ทำให้ยึดได้ยาก แม้ว่าผู้ถืออาจยังถูกกดดันให้ส่งมอบกุญแจก็ตาม
- กู้คืนไม่ได้ หากทำกุญแจหาย เหรียญก็จะหายไปตลอดกาล โดยไม่มีฝ่ายบริการช่วยเหลือใด ๆ
ดูการชำระเงินเดินทางข้ามโลก
ติดตามการชำระเงินของอลิซ ตั้งแต่การลงนาม การตรวจสอบโดยโหนด การส่งต่อผ่าน mempool การขุด จนถึงการยืนยัน
บทเรียน
บทเรียนสั้น ๆ 10 บท เรียงตามลำดับ แต่ละบทจบด้วยแบบทดสอบ
ทำไมต้อง Bitcoin?
ใครควบคุมบัญชีแยกประเภทของเงิน และจะเกิดอะไรขึ้นกับคุณเมื่อพวกเขาปฏิเสธ?
บทเรียน 10 นาทีUSD เทียบกับทองคำ เทียบกับ Bitcoin
ระบบเงินแต่ละแบบมีข้อแลกเปลี่ยนที่ต่างกันในด้านความหายาก การพกพา การตรวจสอบ และการต้านทานการเซ็นเซอร์
บทเรียน 6 นาทีHash: ลายนิ้วมือดิจิทัล
hash เชิงวิทยาการเข้ารหัสคือฟังก์ชันทางเดียวที่ทำให้การปลอมแปลงมองเห็นได้และทำให้ proof of work เป็นไปได้
5 นาที พร้อมวิดเจ็ตกุญแจและลายเซ็น
คุณไม่มีบัญชี สิ่งที่คุณมีคือกุญแจทางคณิตศาสตร์ที่ใช้อนุญาตการใช้จ่าย
5 นาที พร้อมวิดเจ็ตที่อยู่และเงื่อนไขการใช้จ่าย
ที่อยู่คือเงื่อนไขการใช้จ่าย ไม่ใช่บัญชี
5 นาที พร้อมวิดเจ็ตธุรกรรม เงินทอน และค่าธรรมเนียม
ธุรกรรม Bitcoin ไม่ได้หักออกจากยอดคงเหลือ แต่จะใช้ output เดิมและสร้าง output ใหม่ขึ้นมา
บทเรียน 8 นาทีโหนด: ผู้ตรวจสอบกฎ
โหนดให้อำนาจแก่ผู้ใช้ Bitcoin ด้วยการปฏิเสธธุรกรรมและบล็อกที่ไม่ถูกต้องได้อย่างอิสระ
บทเรียน 6 นาทีการขุด: ลอตเตอรีระดับโลก
นักขุดใช้พลังงานจริงเพื่อเสนอบล็อก และได้รับเงินอุดหนุนบล็อก (subsidy) พร้อมค่าธรรมเนียม
8 นาที พร้อมวิดเจ็ตฉันทามติและการจัดเรียงเชนใหม่
ฉันทามติคือวิธีที่ผู้เข้าร่วมซึ่งเป็นอิสระต่อกันมาบรรจบกันที่ประวัติที่ถูกต้องเพียงหนึ่งเดียวโดยไม่มีผู้นำ
บทเรียน 5 นาทีเส้นทางการชำระเงิน
ติดตามการชำระเงินตั้งแต่เจตนาในกระเป๋าเงิน (wallet) ไปจนถึงการชำระราคาที่ได้รับการยืนยัน
บทเรียน 6 นาทีการออก Bitcoin ใหม่ตามช่วงเวลา
จำนวน BTC ใหม่ต่อปี เมื่อมีหนึ่งบล็อกทุกสิบนาที แท่งกราฟแบบเชิงเส้นใช้เส้นฐานศูนย์ร่วมกัน ยอดรวมตามปีปฏิทินจริงขึ้นอยู่กับจังหวะเวลาของบล็อก ส่วนปี 2028 เป็นวันที่โดยประมาณของการ halving ครั้งถัดไป
นี่คือตารางการออกเหรียญ ไม่ใช่การคาดการณ์ราคา Bitcoin หรือการเปรียบเทียบผลตอบแทนจากการลงทุน เพดานอุปทานไม่ได้ป้องกันการลดลงของอำนาจซื้อ
ประกอบเส้นทางการชำระเงินทั้งหมดเข้าด้วยกัน
ลองทำโดยไม่ย้อนกลับไปดู ตรวจคำตอบ แล้วกลับไปทบทวนคำอธิบายที่พลาดไป แบบฝึกหัดเหล่านี้ไม่ได้รับรองว่าคุณพร้อมจัดการเงินจริง