Neden Bitcoin?

Bekçi hayır dediğinde

Ekim 2020'de, #EndSARS protestocuları için para toplayan Nijerya'daki Feminist Coalition'ın bağış hesabı engellendi ve ödeme bağlantısı kapatıldı; ertesi gün Bitcoin kabul etmeye başladı. Hiçbir yanlış yapmamışlardı. Defteri başka biri kontrol ediyordu. Tablo, para sisteminin sıradan insanları yüzüstü bıraktığı on bir yolu ve Bitcoin'in her biri için neyi değiştirdiğini gösteriyor.

Fiziksel zilyetlik ve dijital kayıtlar

Fiziksel nakit veya altında, nesneyi teslim etmek ortak bir hesap defterine gerek kalmadan zilyetliği devreder. Dijital hesap parası ise bakiyelerin kaydına ve bu kaydı kimin değiştirebileceğine dair kurallara ihtiyaç duyar. Bu kayıtları bankalar tutar. Bitcoin daha dar bir sorunu ele alır: hiçbir kuruma bu kayıt üzerinde münhasır yetki vermeden hangi dijital çıktıların harcandığı konusunda uzlaşmak.

Arzı kim kontrol ediyor: kredi yaratımı

İtibari para yalnızca merkez bankası tarafından basılmaz. Yeni paranın çoğu, ticari bankalar kredi verdiğinde ortaya çıkar: bir kredi bir mevduat yaratır ve bu mevduat harcanabilir paradır. Merkez bankaları bunu faiz oranları, rezervler ve varlık alımları yoluyla yönlendirir. Arz tasarım gereği esnektir; bu nedenle mal ve hizmetlerden daha hızlı büyüyebilir ve yeni para bazı insanlara diğerlerinden önce ulaşır. O para birimiyle birikim yapanlar, bu genişlemenin bedelini satın alma gücü kaybıyla öder.

Altın kıtlığı çözdü, dijital mutabakatı değil

Altın, üretimi zor ve dayanıklı bir metaldir; bu da onu yüzyıllar boyunca iyi bir para yaptı. Ancak altın ağırdır, taşınması maliyetlidir ve her ödemede ayarının tespit edilmesi pahalıdır. Büyük ölçekte insanlar bunun yerine kâğıt senetler ve banka bakiyeleri kullandı. Bu, taşınabilirlik ve doğrulama sorununu çözdü, ancak bir aracıyı yeniden devreye soktu: Artık altını başka biri tutuyor ve metalin karşılayabileceğinden daha fazla senet çıkarabiliyor. Para bir veritabanı bakiyesine dönüştüğünde, defteri kim kontrol ediyorsa yeniden söz sahibi o olur.

Çift harcama sorunu

Dijital nakdin bir kopyalama sorunu vardır. Para yalnızca veriden ibaretse, birinin aynı coin'i iki kişiye göndermesini ne engeller? Alışılmış cevap, tek ve yetkili bir defter tutan ve ikinci harcamayı reddeden güvenilir bir üçüncü taraftır. Cypherpunk'lar onlarca yıl bu tarafı ortadan kaldırmaya çalıştı. 2008'de Bitcoin whitepaper'ı farklı bir cevap önerdi: Her işlemi yayımlamak, birçok bağımsız bilgisayarın aynı kuralları denetlemesine izin vermek ve iş kanıtı ile geçmişi yeniden yazmayı pahalı hâle getirmek. 3 Ocak 2009'da kazılan ilk blok, o günün Times manşetini taşır: “Chancellor on brink of second bailout for banks.” (“Maliye Bakanı bankalar için ikinci kurtarma paketinin eşiğinde.”)

Bitcoin'i destekleyen tez

Bu tezi dört özellik oluşturur. Ağ, Ocak 2009'dan beri bu özelliklerle çalışıyor; günün her saatinde ve sınırlar ötesinde mutabakat sağlıyor.

• Sabit, öngörülebilir arz. Yaklaşık her dört yılda bir yarıya inen, herkese açık bir takvime göre çıkarılan 21 milyon BTC. Hiçbir kurul bunu sizin yerinize değiştiremez ve herkes bunu kontrol edebilir.
• Herkese açık. Hesap onayı, kimlik kontrolü veya asgari bakiye yok. Bir telefon, bir internet bağlantısı ve bir anahtar yeterlidir.
• Sansürlenmesi zor. Geçerli bir işlem, bir bankanın iznine ihtiyaç duymaz. Her kıtadaki düğümler onu iletir ve onu atlayan bir madenci, ücreti başka bir madenciye bırakmış olur.
• Vaat edilen değil, doğrulanabilir. Bir tam düğüm imzaları, harcamaları ve çıkarılan coin'leri kendisi denetleyebilir; böylece bir denetime güvenmek zorunda kalmazsınız, kendiniz bir tane çalıştırabilirsiniz.

Güven modeli nasıl değişir

Bitcoin güveni ortadan kaldırmaz; onu başka bir yere taşır. Kriptografiye, cihazınıza, çalıştırdığınız koda ve kuralları koruyan ekonomik çoğunluğa hâlâ güvenirsiniz. Artık ihtiyaç duymadığınız şey, işlem yapmak için tek bir kurumun iznidir. Bu gerçek bir farktır, ancak “güven gerektirmeyen” (trustless) ifadesi bir kısaltmadır: Hiç düğüm çalıştırmayan ve anahtarlarını bir borsada tutan bir kullanıcı zinciri doğrulamıyor, bir şirkete güveniyordur.