چرا Bitcoin؟

وقتی دروازه‌بان «نه» می‌گوید

در اکتبر ۲۰۲۰، حساب کمک‌های مردمی «ائتلاف فمینیستی» نیجریه که برای معترضان #EndSARS کمک مالی جمع‌آوری می‌کرد مسدود شد و لینک پرداخت آن از کار افتاد؛ روز بعد، آن‌ها پذیرش Bitcoin را آغاز کردند. آن‌ها هیچ کار اشتباهی نکرده بودند. کس دیگری دفتر کل را کنترل می‌کرد. جدول زیر یازده مورد از راه‌هایی را که سیستم پولی به مردم عادی آسیب می‌زند، و تغییری را که Bitcoin در هر مورد ایجاد می‌کند، نشان می‌دهد.

تصرف فیزیکی و سوابق دیجیتال

در مورد پول نقد فیزیکی یا طلا، تحویل دادن خود شیء، تصرف را بدون نیاز به یک دفتر کل مشترک منتقل می‌کند. در مقابل، پول دیجیتال مبتنی بر حساب به ثبت موجودی‌ها و قواعدی دربارهٔ اینکه چه کسی مجاز به تغییر آن است نیاز دارد. بانک‌ها این سوابق را نگهداری می‌کنند. Bitcoin به مسئلهٔ مشخص‌تری می‌پردازد: توافق بر سر اینکه کدام خروجی‌های دیجیتال خرج شده‌اند، بدون آنکه اختیار انحصاری آن سابقه به یک نهاد واحد سپرده شود.

چه کسی عرضه را کنترل می‌کند: خلق اعتبار

پول فیات تنها توسط بانک مرکزی چاپ نمی‌شود. بخش عمدهٔ پول جدید زمانی پدید می‌آید که بانک‌های تجاری وام می‌دهند: هر وام یک سپرده ایجاد می‌کند و آن سپرده، پول قابل خرج کردن است. بانک‌های مرکزی این فرآیند را از طریق نرخ‌های بهره، ذخایر و خرید دارایی‌ها هدایت می‌کنند. عرضهٔ این پول به‌طور ذاتی منعطف طراحی شده است، بنابراین می‌تواند سریع‌تر از عرضهٔ کالاها و خدمات رشد کند و پول جدید زودتر از دیگران به دست برخی افراد می‌رسد. کسانی که پس‌انداز خود را به آن ارز نگه می‌دارند، هزینهٔ این انبساط پولی را با از دست دادن قدرت خرید خود می‌پردازند.

طلا مشکل کمیابی را حل کرد، نه تسویهٔ دیجیتال را

تولید طلا دشوار است و دوام بالایی دارد؛ ویژگی‌هایی که آن را برای قرن‌ها به پول خوبی تبدیل کرد. اما طلا سنگین است، جابه‌جایی آن پرهزینه است و عیارسنجی آن برای هر پرداخت گران تمام می‌شود. در مقیاس بزرگ، مردم به‌جای آن از رسیدهای کاغذی و موجودی‌های بانکی استفاده کردند. این کار مشکل قابلیت حمل و راستی‌آزمایی را حل کرد، اما دوباره یک دروازه‌بان را وارد ماجرا کرد: اکنون شخص یا نهادی طلا را نگه می‌دارد و می‌تواند بیش از پشتوانهٔ فلزی موجود، رسید صادر کند. وقتی پول به موجودیِ یک پایگاه داده تبدیل می‌شود، هر کسی که دفتر کل را کنترل می‌کند دوباره همه‌کاره است.

مشکل خرج‌کردن مضاعف

پول نقد دیجیتال مشکل کپی‌شدن دارد. اگر پول فقط داده است، چه چیزی مانع می‌شود کسی یک سکهٔ واحد را برای دو نفر بفرستد؟ پاسخ معمول، یک شخص ثالث مورد اعتماد است که یک دفتر کل معتبر را نگه می‌دارد و خرج‌کردن دوم را رد می‌کند. سایفرپانک‌ها دهه‌ها تلاش کردند این واسطه را حذف کنند. در سال ۲۰۰۸، وایت‌پیپر Bitcoin پاسخ متفاوتی پیشنهاد داد: هر تراکنش را منتشر کنید، بگذارید رایانه‌های مستقلِ بسیاری قوانین یکسانی را بررسی کنند و بازنویسی تاریخچه را از طریق اثبات کار پرهزینه سازید. اولین بلاک که در ۳ ژانویهٔ ۲۰۰۹ استخراج شد، تیتر روزنامهٔ تایمزِ آن روز را در خود دارد: «وزیر دارایی در آستانهٔ دومین کمک مالی نجات برای بانک‌ها.»

استدلال به نفع Bitcoin

چهار ویژگی این استدلال را شکل می‌دهند. شبکه از ژانویهٔ ۲۰۰۹ بر پایهٔ آن‌ها کار کرده و به‌صورت شبانه‌روزی و فراتر از مرزها تسویه انجام داده است.

• عرضهٔ ثابت و قابل پیش‌بینی. ۲۱ میلیون BTC که طبق یک برنامهٔ عمومی منتشر می‌شود و نرخ انتشار آن تقریباً هر چهار سال یک‌بار نصف می‌شود. هیچ کمیته‌ای نمی‌تواند آن را برای شما تغییر دهد و هر کسی می‌تواند آن را بررسی کند.
• آزاد برای همگان. بدون نیاز به تأیید حساب، احراز هویت یا حداقل موجودی. یک تلفن همراه، اتصال اینترنت و یک کلید کافی است.
• مقاوم در برابر سانسور. یک تراکنش معتبر به اجازهٔ بانک نیاز ندارد. گره‌ها در تمام قاره‌ها آن را مخابره می‌کنند و ماینری که از آن چشم‌پوشی کند، کارمزدش را به ماینر دیگری واگذار می‌کند.
• قابل راستی‌آزمایی، نه مبتنی بر وعده. یک گره کامل می‌تواند امضا‌ها، خرج‌کرد‌ها و سکه‌های منتشرشده را خودش بررسی کند؛ بنابراین نیازی نیست به حسابرسی دیگران اعتماد کنید، بلکه خودتان می‌توانید یک گره کامل اجرا کنید.

مدل اعتماد چگونه تغییر می‌کند

Bitcoin اعتماد را حذف نمی‌کند؛ بلکه جای آن را تغییر می‌دهد. شما همچنان به رمزنگاری، دستگاه خودتان، کدی که اجرا می‌کنید و اکثریت اقتصادی که قوانین را دست‌نخورده نگه می‌دارد اعتماد می‌کنید. چیزی که دیگر به آن نیاز ندارید، اجازهٔ یک نهاد واحد برای انجام تراکنش است. این تفاوتی واقعی است، اما عبارت «بی‌نیاز از اعتماد» یک خلاصه‌گویی است: کاربری که هیچ گره‌ای اجرا نمی‌کند و کلیدها را در یک صرافی نگه می‌دارد، در حال اعتماد به یک شرکت است، نه راستی‌آزمایی زنجیره.